انتصاب
مجله Urbanization, Sustainability and Society را Emerald Publishing بهصورت دسترسی آزاد و با تمرکز بر تابآوری شهری، پایداری و ابعاد اجتماعی تحولات شهری، در راستای هدف ۱۱ از اهداف توسعه پایدار سازمان ملل (شهرها و جوامع پایدار) راهاندازی کرد. پروفسور غفاریان حسینی در دوره تأسیس مجله، همراه با جمعی از سردبیران سرشناس بینالمللی، در سمت دبیر وابسته به هیئت تحریریه آن پیوست و در ۲ اکتبر ۲۰۲۳ این انتصاب را اعلام کرد، با این امید که مجله به مرجعی کلیدی در سطح بینالمللی در حوزه تابآوری شهری تبدیل شود. وی در آن زمان مدیر گروه مهندسی محیط ساختهشده در AUT بود.
این انتصاب در زمانی صورت گرفت که پژوهشهای پروفسور غفاریان حسینی با تمرکز بر دوقلوی دیجیتال شهری و مطالعات شهر هوشمند در نیوزیلند، بهطور جدی به مقیاس شهر روی آورده بود و دانشکدهای که بعدها ریاست آن را بر عهده گرفت نیز پژوهشهای خود را پیرامون محیطهای آینده سامان میداد. عضویت در هیئت تحریریه مجلهای که به پایداری شهری اختصاص دارد، عرصهای بینالمللی برای این برنامه پژوهشی فراهم کرد و به او امکان داد در شکلگیری ادبیات علمی این حوزه نقش داشته باشد.
داوری سردبیری؛ جلوهای از مرجعیت علمی
دبیر وابسته فرایند داوری مقالات را مدیریت میکند: مقالات ارسالی را ارزیابی میکند، داوران را برمیگزیند، گزارشهای داوری را میسنجد و درباره تصمیم نهایی پیشنهاد میدهد. در مجلهای نوپا این نقش اهمیت بیشتری دارد، زیرا نخستین دبیران معیارها، دامنه موضوعی و اعتباری را پایه میگذارند که موفقیت مجله در گرو آن است. دبیران از آن رو برگزیده میشوند که نویسندگان و داوران به قضاوت علمی آنان اعتماد دارند، و این اعتماد پیش از عضویت در هیئت تحریریه، از راه انتشارات علمی به دست میآید.
این انتصاب یکی از سه سمت دبیر وابستهای است که پروفسور غفاریان حسینی هماکنون بر عهده دارد؛ دو سمت دیگر در مجلات Frontiers in Built Environment و Journal of Housing and the Built Environment (ناشر: Springer Nature) است که هر دو از مجلات Q1 به شمار میآیند و او از سال ۲۰۲۱ در آنها فعالیت دارد. او همچنین از ۲۰۲۱ تا ۲۰۲۳ دبیر وابسته مجله Architectural Science Review (ناشر: Taylor & Francis) بود. با احتساب سردبیری مهمان هشت ویژهنامه، کارنامه سردبیری پروفسور غفاریان حسینی شامل دوازده سمت در ناشران برجسته حوزه معماری، ساخت و محیط ساختهشده است.
ویژهنامهها گستره این تشخیص سردبیرانه را نشان میدهند؛ از جمله ویژهنامه سال ۲۰۲۴ مجله Energy and Buildings درباره نقش تابآوری محیط ساختهشده در کاهش اثرات تغییر اقلیم که با همکاری دانشگاه پلیتکنیک هنگکنگ و دانشگاه متروپولیتن تورنتو تهیه شد؛ ویژهنامهای از ITcon شامل ۱۵ مقاله برگزیده SASBE 2024؛ و دو ویژهنامه سال ۲۰۲۶، یکی در مجله Engineering, Construction and Architectural Management با موضوع اقتصاد چرخشی و دیگری در مجله Smart and Sustainable Built Environment با موضوع بهرهوری انرژی، ریسک و تابآوری. تابآوری شهری، سازگاری با تغییر اقلیم و اقتصاد چرخشی در همه این ویژهنامهها به چشم میخورد؛ همان مسائلی که این مجله برای پیشبرد آنها پایهگذاری شده است.
سوابق پژوهشی متناسب با این جایگاه
حوزه موضوعی این مجله با پژوهشهای پروفسور غفاریان حسینی در مقیاس شهری همخوانی نزدیکی دارد. مقاله مروری او درباره راهبردهای کاهش جزیره گرمایی شهری در کوالالامپور، سنگاپور و هنگکنگ، منتشرشده در مجله Cities، ۵۷۷ بار مورد استناد قرار گرفته و مطالعهای درباره عملکرد حرارتی حیاطهای بدون سایه در اقلیم گرم و مرطوب نیز ۴۰۰ استناد داشته است. پروفسور غفاریان حسینی تا سال ۲۰۲۶ مدیریت خوشه پژوهشی شهرهای هوشمند و زیرساخت AUT را بر عهده داشت و طرحهای پژوهشیای که در دوره مدیریت او تأمین مالی شدند، ویژگیهای شهر هوشمند متناسب با شرایط نیوزیلند را تعریف کرده و آنها را در بازآفرینی شهری اوکلند به کار گرفتهاند.
بلندپروازانهترین بخش این پژوهشها، برنامه دوقلوی دیجیتال شهری است که در سال ۲۰۲۲ با مدلسازی پردیس مرکز شهر AUT آغاز شد، سپس به طرح پیشنهادی Kaitiakitanga 1.0 برای دوقلوی دیجیتال خرداقلیم شهری اوکلند رسید و اکنون مبنای ابراز علاقهای است که در سال ۲۰۲۶ به صندوق پژوهش گذار ارائه شده است. به بیان دیگر، تابآوری شهری برای پروفسور غفاریان حسینی موضوعی حاشیهای نیست، بلکه محور برنامهای پژوهشی است که در سه حوزه اقلیم، فناوری و راهبری دنبال میشود؛ و این دقیقاً همان حوزه میانرشتهای است که مجله برای آن پایهگذاری شده است.
از هیئت تحریریه تا ویژهنامه
ارتباط او با این مجله از حد عضویت در هیئت تحریریه فراتر رفت. پروفسور غفاریان حسینی در سال ۲۰۲۴ سردبیر مهمان ویژهنامه مجله Urbanization, Sustainability and Society با موضوع محیطهای آینده هوشمند و پایدار بود که انتشارات Emerald با همکاری دانشگاه صنعتی اوکلند منتشر کرد. به این ترتیب، نام دانشکده، یعنی محیطهای آینده، بهعنوان موضوعی برای پژوهشهای بینالمللی در سوابق این مجله ثبت شد.
از آن پس، پژوهشهای دانشجویان و دانشآموختگان دکتری پروفسور غفاریان حسینی در صفحات این مجله نیز منتشر شده است. دکتر Megan Burfoot، که او راهنمایی رساله دکتریاش را بر عهده داشت، در سال ۲۰۲۵ پژوهشی درباره انگیزههای نیوزیلندیها برای کاشت گیاهان بومی در حیاط خانه منتشر کرد، و دکتر Samadhi Samarasekara، که دوره دکتری را با مربیگری او به پایان رساند، در سال ۲۰۲۶ تحلیلی مبتنی بر پویاییشناسی سیستم درباره برآورد هزینه کل چرخه عمر مسکن در نیوزیلند منتشر کرد. هر دو نمونه اصلی را نشان میدهند که در سراسر فعالیتهای سردبیری پروفسور غفاریان حسینی دیده میشود: مجلات بینالمللی زمانی بیشترین ارزش را دارند که شواهد نیوزیلند را به گفتوگوی جهانی وارد کنند.
دسترسی آزاد و رسالت عمومی پژوهش شهری
پژوهش درباره شهرنشینی و پایداری زمانی بیشترین فایده را دارد که به دست مدیران و سازندگان شهرها برسد؛ کسانی که بسیاری از آنان بیرون از دانشگاه کار میکنند و به مجلات اشتراکی دسترسی ندارند. مجلهای با دسترسی آزاد در این حوزه این مانع را از میان برمیدارد و سردبیران آن مسئولاند که دسترسی آزاد با داوری دقیق همراه باشد. این توازن برای پژوهشگری که دامنه همکاریهایش به MBIE، وزارت محیط زیست، شورای شهر اوکلند و سازمان حملونقل اوکلند میرسد، اهمیت ویژهای دارد.
کار سردبیری تنها یکی از جلوههای نقش گستردهتر وی در ارزیابی علمی است. پروفسور غفاریان حسینی داور طرحهای پیشنهادی شورای پژوهش اروپا، Marie Skłodowska-Curie Actions و Horizon Europe است که مجموع بودجه درخواستی آنها از ۱۰۰ میلیون دلار نیوزیلند (NZD) فراتر میرود؛ همچنین ارزیاب MBIE و نماینده کالج ارزیابان انجمن سلطنتی Te Apārangi است. داوری یک دستنوشته در Urbanization, Sustainability and Society نیز از همین جنس است: سنجش شواهد، پاسداری از معیارها و تصمیم درباره اینکه کدام پژوهش شایسته آن است که مسیر این حوزه را شکل دهد.
این انتصاب همچنین مکمل دیگر فعالیتهای سردبیری پروفسور غفاریان حسینی است، از جمله ویراستاری ارشد مجموعهمقالات همایشها و سردبیری Book of Future Environments Research. این نقشها در کنار هم او را هم در شمار پدیدآورندگان ادبیات علمی و هم در شمار نگاهبانان آن قرار میدهند.