زمینه و مناسبت
سومین رویداد آکادمی پژوهشهای کاربردی نیوزیلند در ۱۵ ژوئیه ۲۰۱۷ در هتل GTower کوالالامپور برپا شد. در این رویداد ۴ همایش موضوعی بهطور همزمان برگزار شد: معماری، منظر و طراحی داخلی (ALI 2017)؛ طراحی شهری و برنامهریزی شهرها (UDCP 2017)؛ پایداری، ساختمانهای سبز، مهندسی محیط زیست و انرژیهای تجدیدپذیر (SGER 2017)؛ و مهندسی عمران، مدیریت ساخت و طراحی سازه (CCS 2017). نشستی ویژه نیز به سخنرانیهای کلیدی اختصاص یافت که مقالاتی از Robert Powell، Karl Wagner و Nasrin Aghamohammadi در آن ارائه شد.
این رویداد مصادف با نخستین سالگرد این مجموعه بود. NZAAR در مدت ۱۳ ماه سه رویداد بینالمللی در دو شهر مالزی برگزار کرده بود، به ساختاری پایدار شامل چهار همایش موضوعی و یک نشست سخنرانی کلیدی رسیده بود و جامعهای از نویسندگان در رشتههای معماری، برنامهریزی شهری، مهندسی و علوم محیط زیست شکل داده بود. برنامه ژوئیه ۲۰۱۷ کوچکتر از دورههای پیشین بود و همین فشردگی نقطه قوت آن شد.
جایگاهی ماندگار در ادبیات علمی
ریاست این رویداد با پروفسور غفاریان حسینی بود و برنامه و نشست سخنرانی کلیدی آن نیز زیر نظر او برگزار شد. او به همراه دیگر بنیانگذاران، پروفسور امیرحسین غفاریان حسینی و Farnaz Sheikh، مسئولیت معیارهای داوری همتا و انتشار را بر عهده داشت؛ معیارهایی که این مجموعه همایشها را به نمایه Web of Science رساند. مجموعهمقالات ژوئیه ۲۰۱۷ در Conference Proceedings Citation Index از Web of Science Core Collection نمایه شد و نخستین مجلد NZAAR بود که به این جایگاه دست یافت.
مجموعههمایشهای مستقل با چالش ویژهای روبهرو هستند. این همایشها که از حمایت یک انجمن علمی بزرگ برخوردار نیستند، باید اعتبار خود را از راه کیفیت داوری، جایگاه سخنرانان کلیدی و نمایهشدن مجموعهمقالات به دست آورند. با نمایهشدن، یک همایش از گردهمایی منطقهای به بخشی شناختهشده از ادبیات علمی تبدیل میشود؛ مقالات آن برای پژوهشگران سراسر جهان قابل جستوجو میشود و در ارزیابیهایی که دانشگاهها و نهادهای حامی پژوهش بر پایه آنها عملکرد پژوهشی را میسنجند، به حساب میآید. NZAAR ۱۳ ماه پس از نخستین رویداد خود در پوتراجایا به این مرحله رسید. این مجلد حجم محدودی داشت و ۱۸ مقاله را در ۱۳۷ صفحه در بر میگرفت، در حالی که در رویداد نخست ۴۳ مقاله ارائه شده بود؛ این رقم با داوری گزینشی که یک نمایه خارجی میپذیرد سازگار است. ترجیح کیفیت آثار منتشرشده بر گستردگی برنامه، همان چیزی است که همایشی را که برای کسب اعتبار بنا شده از همایشی که برای افزایش حجم بنا شده متمایز میکند.
برنامه همایش و گستره آن
مقالات این روز گستره موضوعی کمسابقهای را برای یک روز در بر میگرفت: از طراحی شهر ملک عبدالله برای انرژی اتمی و هستهای بهعنوان شهری برای دوران پسانفت، تا فناوریهای دیجیتال برای برنامهریزی شهری فراگیر، زیبایی ادراکشده منظر در جنگلهای تفریحی مناطق حاره، رفتار عابران پیاده در گذرگاههای میانبلوکی در مالزی و مقایسه نظامهای رتبهبندی ساختمان سبز از منظر انرژی.
چند مورد از این موضوعات مستقیماً با پژوهشهای آن زمان پروفسور غفاریان حسینی گره خورده بود. مقایسه نظامهای رتبهبندی، با پژوهشی همسو بود که وی همراه با دانشجوی دکتری خود، Dat Tien Doan، در دست انتشار داشت؛ مقاله Doan با عنوان مقایسه انتقادی نظامهای رتبهبندی ساختمان سبز در سال ۲۰۱۷ در مجله Building and Environment منتشر شد و تاکنون ۹۶۶ بار به آن استناد شده است. سخنرانی کلیدی Nasrin Aghamohammadi نیز این رویداد را به پژوهشهای جزیره گرمایی شهری کوالالامپور پیوند داد؛ پروفسور غفاریان حسینی از نویسندگان دو اثر در این زمینه است: مقاله مروری راهبردهای کاهش اثر برای کوالالامپور، سنگاپور و هنگکنگ با ۵۷۷ استناد، و مرور انتقادی پدیده جزیره گرمایی شهری در کوالالامپور بزرگ که در سال ۲۰۱۸ با همکاری Aghamohammadi و دیگران نگاشته شد. شبکه پژوهشی رئیس همایش و برنامه این مجموعه همایشها یکدیگر را تقویت میکردند و همین یکی از دلایلی بود که این رویداد توانست سخنرانان کلیدیای در این تراز را به خود جذب کند.
اگر امروز به این مجموعه نگاه کنیم، مقالات دیگر آن پرسشهایی را پیشبینی کردهاند که اکنون در کانون پژوهشهای پروفسور غفاریان حسینی قرار دارند. پژوهش درباره فناوریهای دیجیتال برای برنامهریزی شهری فراگیر، از پژوهشهای دکتری درباره دوقلوی دیجیتال شهری و بهزیستی خبر میداد که پروفسور غفاریان حسینی از آن پس در مقام استاد راهنمای دوم بر آنها نظارت داشته است؛ بررسی رفتار عابران پیاده در گذرگاهها با محور تحرک و حملونقل در RG UBE Lab پیوند دارد؛ و طرح شهری برای دوران پسانفتی به دستور کار کربنزدایی میپردازد که در پژوهشهای مربوط به تحرک و زیرساخت تابآور جریان دارد. این مجموعه همایشها از نخستین عرصههای طرح موضوعاتی بود که بعدها اولویتهای پژوهشی دانشکده محیطهای آینده را شکل دادند.
رئیس همایشی پیشگام در انتشار پژوهشهای این حوزه
اعتبار یک مجموعه همایش مستقل تا اندازهای به جایگاه علمی گردانندگان آن بستگی دارد و سال ۲۰۱۷ یکی از پربارترین سالهای انتشاراتی پروفسور غفاریان حسینی بود. در این سال مقاله مروری درباره بهکارگیری BIM در شماره چاپی مجله منتشر شد که تاکنون ۱٬۲۶۶ بار به آن استناد شده است؛ همچنین سامانه مدیریت ساختمان دانشبنیان یکپارچه مبتنی بر nD BIM برای بازرسی بهرهوری انرژی پس از ساخت با ۲۳۱ استناد؛ مقایسه انتقادی نظامهای رتبهبندی ساختمان سبز در Building and Environment؛ مرور راهکارهای کاهش اثر جزیره گرمایی شهری در Cities؛ و پژوهشی درباره بهکارگیری BIM برای گواهی Green Star در نیوزیلند در Engineering, Construction and Architectural Management.
این مقالات در مجلات معتبر Elsevier و Emerald Publishing منتشر شدند و چندین مورد از آنها به منابع مرجع این حوزه تبدیل شدهاند. اینکه رئیس NZAAR در همان ماههایی که این مجموعه رویدادها در پی نمایهشدن بود در چنین سطحی مقاله منتشر میکرد، بخشی از دلیل شناختهشدن سریع آن است. مقالات ارسالی به رویداد ژوئیه ۲۰۱۷ در ساختاری داوری شدند که پژوهشگرانی آن را هدایت میکردند که از تجربه خود بهعنوان نویسنده میدانستند مجلات بینالمللی و پایگاههای نمایهسازی چه انتظاری دارند. برای دانشجویان دکتری و پژوهشگران جوان، که بخش بزرگی از نویسندگان این مجموعه را تشکیل میدادند، این امتیازی مهم بود: مقالهای نمایهشده و داوریشده بر پایه استانداردی شناختهشده، در آغاز مسیر علمی.
استانداردهایی که از مرزها گذشتند
اصولی که در سال ۲۰۱۷ پایهگذاری شد، یعنی داوری دقیق، سخنرانان کلیدی در تراز بینالمللی، انتشار نمایهشده و ساختاری که چند رشته را به هم پیوند میدهد، الگوی همایشهایی شد که پروفسور غفاریان حسینی بعدها ریاست آنها را بر عهده گرفت. SASBE 2024 که او به همراه پروفسور امیرحسین غفاریان حسینی و با همکاری CIB W116 ریاست مشترک آن را بر عهده داشت، ۱۶۵ مقاله داوریشده را در مجموعه Lecture Notes in Civil Engineering انتشارات Springer Nature و یک ویژهنامه وابسته در مجله ITcon منتشر کرد. مجموعه همایشهای GDI نیز از آن پس با Emerald Publishing، Taylor & Francis، Springer و Elsevier همکاری کرده است.
همین معیارها در فعالیتهای سردبیری پروفسور غفاریان حسینی، در مقام دبیر وابسته ۳ مجله بینالمللی و سردبیر مهمان ۸ ویژهنامه، نیز نمایان است. او در این نقشها همان داوریای را که نخستین بار در مقام رئیس NZAAR به کار بست، یعنی تشخیص اینکه چه اثری و در چه قالبی شایسته انتشار است، اکنون در سطح ادبیات علمی بینالمللی به کار میگیرد. رویداد ژوئیه ۲۰۱۷ نخستین جایی بود که این توان داوری اعتبار بیرونی یافت.