سخنران کلیدی مدعوشماره ۰۱۳۰ اکتبر ۲۰۲۶

مجموعه سمینارهای رئیس CIB، دوره هشتم: اثر پژوهش بر بخش محیط ساخته‌شده

از ایستا تا پویا: آموزش محیط ساخته‌شده در عصر هوش مصنوعی عامل‌محور

آموزش معماری و محیط ساخته‌شده هنوز بر برنامه‌های درسی ثابت، بازنگری‌های دوره‌ای و همکاری‌های واکنشی استوار است، حال آنکه صنعتی که این آموزش در خدمت آن است اکنون در عرض چند ماه دگرگون می‌شود. پروفسور غفاریان حسینی در مقام نخستین سخنران، هشتمین دوره مجموعه سمینارهای رئیس CIB را در ۳۰ اکتبر ۲۰۲۶ با سخنرانی‌ای افتتاح کرد که در آن الگوی متفاوتی برای اداره دانشکده ترسیم شد.

سمینار مجازی به میزبانی CIB | نخستین سخنران دوره هشتم

مجموعه سمینارهای رئیس CIB، دوره ۸: اطلاعیه رسمی نخستین سمینار، ۳۰ اکتبر ۲۰۲۶
مجموعه سمینارهای رئیس CIB، دوره ۸: اطلاعیه رسمی نخستین سمینار، ۳۰ اکتبر ۲۰۲۶

دیدگاه اصلی

نهادهایی که برای جهانی ایستا شکل گرفته‌اند، در صنعتی که اکنون در فاصله چند ماه دگرگون می‌شود توان اثرگذاری ندارند. این گزاره‌ای است که پروفسور غفاریان حسینی در هشتمین دوره مجموعه سمینارهای رئیس CIB مطرح کرد؛ دوره‌ای که با همین سخنرانی آغاز شد. برنامه‌های درسی، ارزشیابی، همکاری‌ها و انتشارات همگی بر این فرض استوارند که برای برنامه‌ریزی زمان کافی وجود دارد، اما گذار سبز، دیجیتال و هوشمند محیط ساخته‌شده، که اکنون با هوش مصنوعی عامل‌محور شتاب بیشتری گرفته، این زمان را از میان برده است. برنامه‌ای که یک بار طراحی و هر پنج سال یک بار بازنگری شود، در هر سال میان دو بازنگری بیش از پیش از عرصه عمل عقب می‌ماند، سپس به‌روز می‌شود و بار دیگر فاصله پدید می‌آید.

او پاسخ را از خود این حوزه می‌گیرد. محیط ساخته‌شده از پیش با اداره سامانه‌ای آشناست که پیوسته پایش می‌کند، تصمیم می‌گیرد و عمل می‌کند و این سامانه را دوقلوی دیجیتال می‌نامد. پروفسور غفاریان حسینی معتقد است دانشکده نیز باید به همین شیوه اداره شود: همچون چرخه‌ای که تغییرات زیست‌بوم پیرامون خود را پایش می‌کند، تصویر خود از نیازهای دانش‌آموختگان را به‌روز می‌کند و به‌موقع دست به اقدام می‌زند، نه در بازنگری دوره‌ای بعدی.

زمان‌بندی، سومین عامل اثرگذاری

پرسش محوری این مجموعه این است که پژوهش در محیط ساخته‌شده چگونه اثرگذار می‌شود. پاسخ رایج دو عامل را برمی‌شمارد: کیفیت پژوهش و انتقال آن به عرصه عمل. این سخنرانی عامل سومی را نیز می‌افزاید: زمان‌بندی. پژوهش باکیفیتی که پس از تغییر مسیر صنعت از راه برسد، کمتر از آنچه باید اثر می‌گذارد، و زمان‌بندی نخستین چیزی است که یک نهاد کُند از دست می‌دهد. با این نگاه، آموزش در دل پرسش این مجموعه جای می‌گیرد، نه در حاشیه آن، زیرا دانش‌آموختگان یکی از اصلی‌ترین مسیرهای رسیدن پژوهش به عرصه عمل‌اند.

آنچه باید تغییر کند

هر تغییر همراه با سازوکار و هزینه‌اش بیان می‌شود. برنامه‌های درسی به دو لایه تقسیم می‌شوند: هسته‌ای پایدار که کمیته‌های برنامه درسی در طول سال‌ها بر آن نظارت می‌کنند، و لایه‌ای پویا که مسئولان دروس آن را در چارچوبی توافق‌شده به‌روز می‌کنند. ارزشیابی از محصول نهایی، که اکنون از عهده هوش مصنوعی نیز برمی‌آید، به قضاوت و استدلال پشتوانه آن منتقل می‌شود و از طریق پروژه‌های واقعی، دفاع شفاهی و مستندات فرایند کار سنجیده می‌شود؛ بهای این تغییر، زمان بیشتری است که کادر آموزشی باید برای هر دانشجو صرف کند. صنعت و کاربران نهایی در سراسر سال تحصیلی در تدوین و اجرای برنامه‌ها شریک می‌شوند و دیگر صرفاً استفاده‌کننده از دانش‌آموختگان نیستند. به جای نظارت و منع، استفاده از هوش مصنوعی تسهیل و آموزش داده می‌شود؛ و آثار علمی، که در لحظه پذیرش ثابت می‌مانند در حالی که داده‌های پشتوانه آن‌ها همچنان تغییر می‌کند، اسنادی زنده تلقی می‌شوند که باید به‌روز بمانند.

صریح‌ترین ادعا به ارزشیابی مربوط است. دانشجویان تلاش خود را بر هر آنچه نمره می‌گیرد متمرکز می‌کنند، از این رو ارزشیابی همان جایی است که نوآوری در آن یا از میان می‌رود یا زنده می‌ماند. پروفسور غفاریان حسینی این نکته را با تحلیلی از هوش مصنوعی عامل‌محور پیوند می‌دهد که بر پایه آن هر نسل از ابزارها لایه‌ای دیگر از کار حرفه‌ای را بر عهده می‌گیرد، از تولید و اجرا تا صورت‌بندی مسئله، و راستی‌آزمایی و نظارت را به انسان می‌سپارد. از این دیدگاه، آموزش باید آن لایه‌هایی از کار را که همچنان انسانی باقی می‌مانند آموزش دهد و ارزشیابی کند.

فراتر از BIM

همین منطق درباره حرفه نیز صدق می‌کند. BIM یک دارایی را یک بار مدل می‌کند، اما دوقلوی دیجیتال آن را در سراسر طراحی، اجرا، بهره‌برداری، تطبیق و پایان عمر راهبری می‌کند. از این رو دانش‌آموختگان باید حکمرانی داده و تصمیم‌گیری مبتنی بر داده را بیاموزند، نه فقط مدل‌سازی را. این دیدگاه بر پژوهش‌های او درباره دوقلوی دیجیتال در مجلات Cities و Automation in Construction، بر کتاب در دست انتشار Elsevier با عنوان Digital Twins for Sustainable Cities که او یکی از ویراستاران آن است، و بر پیشنهاد تشکیل گروه کاری CIB در زمینه راهبری دوقلوی دیجیتال در چرخه عمر دارایی‌های ساخته‌شده استوار است.

مدیریت در شرایط عدم قطعیت

بخش پایانی به مدیریت می‌پردازد و با یک اذعان آغاز می‌شود: هیچ‌کس دهه آینده را به‌روشنی نمی‌بیند و این سخنرانی نیز پیش‌بینی‌ای عرضه نمی‌کند. پاسخ سخنرانی، کوتاه کردن چرخه‌های تصمیم‌گیری است تا هزینه هر تصمیم نادرست اندک بماند، و نیز اینکه نگرانی کارکنان مسئولیتی مدیریتی دانسته شود و نه موضوعی مربوط به امور منابع انسانی. کسانی که برای جهانی باثبات تربیت شده‌اند، اکنون دگرگونی آن را لحظه‌به‌لحظه می‌بینند و رئیس دانشکده نگرانی آنان را منطقی می‌داند. این الگو بر تجربه ریاست او بر دانشکده محیط‌های آینده در AUT از ژانویه ۲۰۲۶ استوار است که در یادداشت مسیر پیش رو تشریح شده است.

سخنرانی در ۵ بخش

۴۰ دقیقه، در ۵ گام:

  • جهان دگرگون شده است
  • تشخیص مسئله
  • آنچه باید تغییر کند
  • الگوی عملیاتی
  • هدایت در گذر از این دوران

خلاصه سخنرانی

آموزش در حوزه محیط ساخته‌شده برای صنعتی طراحی شده بود که به‌کندی تغییر می‌کرد. این صنعت اکنون در پی همگرایی رویکردهای سبز، دیجیتال و هوشمند و ظهور هوش مصنوعی عامل‌محور، در فاصله چند ماه دگرگون می‌شود. پروفسور غفاریان حسینی الگویی برای اداره آموزش پیشنهاد می‌کند که در آن برنامه‌های درسی پیرامون هسته‌ای ثابت پیوسته به‌روز می‌شوند، ارزشیابی به‌جای محصول نهایی، قدرت داوری و تصمیم‌گیری دانشجو را می‌سنجد، صنعت و کاربران نهایی در تمام طول سال در شکل‌دادن به برنامه‌ها مشارکت دارند و هوش مصنوعی به‌جای آنکه ممنوع و کنترل شود، به‌عنوان یک صلاحیت حرفه‌ای آموزش داده می‌شود. این سخنرانی با تکیه بر تجربه دانشکده محیط‌های آینده در AUT، همین الگو را به پژوهش و مسئولیت شهروندی نیز تعمیم می‌دهد، از گذر از BIM به دوقلوی دیجیتال و از انتشاراتی که همواره روزآمد بمانند دفاع می‌کند و نشان می‌دهد مدیران چگونه می‌توانند در شرایط عدم قطعیتی که رفع‌شدنی نیست، قاطعانه تصمیم بگیرند.

درباره این مجموعه

مجموعه سمینارهای رئیس CIB را CIB (شورای بین‌المللی پژوهش و نوآوری در ساختمان و ساخت) برگزار می‌کند. معرفی و اداره این سمینارها بر عهده رئیس CIB، پروفسور Dongping Fang از دانشگاه تسینگهوا که در مه ۲۰۲۵ به‌عنوان بیست‌وهفتمین رئیس CIB برگزیده شد، یا یکی از نایب‌رئیسان است. هشتمین دوره این مجموعه به اثرگذاری پژوهش در صنعت محیط ساخته‌شده می‌پردازد و با همین سمینار آغاز می‌شود؛ پیش‌تر BRANZ در مه ۲۰۲۶ از سوی نیوزیلند در سمینارهای رئیس مشارکت کرده بود. این سمینار به‌صورت یک نشست مجازی یک‌ساعته برنامه‌ریزی شده است. CIB تاریخ ۳۰ اکتبر ۲۰۲۶ را در اطلاعیه این مجموعه تأیید کرده است.

۵بخش سخنرانی
هشتمیندوره مجموعه سمینارهای رئیس CIB
۱ ساعتسمینار مجازی

ارائه کامل

از ایستا به پویا: متن کامل ارائه سخنرانی کلیدی، مجموعه سمینارهای رئیس CIB، ۲۰۲۶
از ایستا تا پویا: فایل کامل ارائه سخنرانی کلیدی، مجموعه سمینارهای رئیس CIB، ۲۰۲۶دریافت فایل کامل ارائه (PDF)

تصاویر، فیلم‌ها و اسناد