اظهارنظر رسانه‌ایشماره ۰۱۳ نوامبر ۲۰۲۶

Times Higher Education، یادداشت تحلیلی

The Journal Article Is Too Static for the World It Now Serves

پروفسور غفاریان حسینی در یادداشتی در Times Higher Education استدلال می‌کند که پژوهش در حوزه‌های پرشتاب از قالب ثابت مقاله مجله فراتر رفته است و پیشنهاد می‌کند هر مقاله سابقه‌ای شفاف و داوری‌شده از نسخه‌ها داشته باشد تا هم قابل استناد بماند و هم با شواهد تازه همگام شود.

Times Higher Education، یادداشت تحلیلی

خلاصه تصویری استدلال: یک مقاله مجله با سابقه‌ای شفاف و داوری‌شده از نسخه‌ها
خلاصه تصویری استدلال: یک مقاله مجله با سابقه‌ای شفاف و داوری‌شده از نسخه‌ها

نظام نشری که مقاله را پایان‌یافته می‌داند

استدلال او از توصیه‌ای آغاز می‌شود که پروفسور غفاریان حسینی به دانشجویان پژوهشی می‌کند: در حوزه‌هایی که هوش مصنوعی، گذار اقلیمی، زیرساخت دیجیتال، شواهد سلامت و سیاست‌گذاری عمومی آن‌ها را شکل می‌دهند، با مقالاتی که بیش از ۳ تا ۵ سال از انتشارشان گذشته با احتیاط برخورد کنند. همین دانشجویان سپس به نظام نشری سپرده می‌شوند که مقاله پذیرفته‌شده را پایان‌یافته می‌داند؛ مقاله‌ای که می‌توان آن را اصلاح یا ابطال کرد، اما در غیر این صورت منجمد می‌ماند.

به باور او، ثابت ماندن سابقه انتشار دلایل موجهی دارد، زیرا استناد و پاسخ‌گویی هر دو به آن وابسته‌اند. آنچه او به پرسش می‌کشد این پیش‌فرض است که مقاله‌ای معتبر کامل باقی می‌ماند، در حالی که داده‌ها کهنه می‌شوند، روش‌ها جای خود را به روش‌های تازه می‌دهند و شرایط سیاست‌گذاری پیرامون آن دگرگون می‌شود. دانشجویان، متخصصان و سیاست‌گذاران ناچارند خود داوری کنند که مقاله‌ای هنوز معتبر است، تا حدی معتبر است یا منسوخ شده، و خود مقاله به‌ندرت در این داوری یاری‌شان می‌کند.

اصل این نیست که دانش باید منجمد شود. اصل این است که ادعاهای علمی باید پاسخ‌گو باشند.

Times Higher Education، ۳ نوامبر ۲۰۲۶

یک مقاله، سابقه‌ای ضابطه‌مند از نسخه‌ها

پروفسور غفاریان حسینی ایده انتشار هم‌زمان دو مقاله ثابت و زنده را کنار می‌گذارد، زیرا خواننده نمی‌داند به کدام استناد و به کدام اعتماد کند. او یک اثر علمی واحد را پیشنهاد می‌کند که نسخه‌های داوری‌شده را یکی پس از دیگری از سر می‌گذراند. نسخه‌های پیشین در دسترس و قابل استناد می‌مانند، نسخه جاری به‌روشنی مشخص می‌شود و هر تغییر با تاریخ، نام مسئول آن و نوعش، یعنی ویرایشی، فنی یا داوری کامل، ثبت می‌شود.

عمق داوری متناسب با پیامد فکری هر تغییر خواهد بود؛ اصلاح یک غلط املایی، به‌روزرسانی مجموعه داده، افزودن منابع تازه و بازنگری در نتیجه‌گیری هر یک سطح متفاوتی از بررسی را می‌طلبند. خوانندگان در کنار تاریخ انتشار، وضعیت مقاله را نیز می‌بینند: جاری، به‌روزشده، اصلاح‌شده، منسوخ، در حال بررسی یا بازنشسته.

او مرورهای نظام‌مند زنده، سرورهای پیش‌انتشار، بسترهای داوری باز و Crossmark را بخش‌هایی از این نظام می‌داند که هم‌اکنون به کار گرفته می‌شوند، و به استانداردها، دستورالعمل‌های فنی و نرم‌افزارها اشاره می‌کند که اعتبارشان بر قواعد روشن برای تغییر استوار است.

نگهداری مقاله به‌مثابه کار علمی

به باور او، موانع دشوارتر فرهنگی و نهادی‌اند. مجلات و دانشگاه‌ها باید روشن کنند که مسئولیت مقاله پس از انتشار با کیست، نویسندگان تا چه مدت باید آن را به‌روز نگه دارند، چه کسی درباره نیاز یک به‌روزرسانی به داوری همتا تصمیم می‌گیرد و این داوری چگونه به رسمیت شناخته می‌شود. از آنجا که نظام پاداش دانشگاهی تولید اثر بعدی را بر اعتبار اثر پیشین مقدم می‌دارد، او خواستار آن است که نگهداری و به‌روزرسانی مقالات اثرگذار کار علمی واقعی به شمار آید.

این پیشنهاد آگاهانه محدود شده است. مطالعات تاریخی، جستارهای نظری و پژوهش‌های تجربی با دامنه مشخص می‌توانند ثابت بمانند، و ضرورت آن جایی بیشتر است که پژوهش به‌سرعت دگرگون می‌شود و شواهد مستقیماً پشتوانه عمل قرار می‌گیرند.

بخشی از یک برنامه فکری گسترده‌تر

این مقاله همان دیدگاهی را به عرصه نشر علمی می‌برد که پشتوانه سخنرانی مدعو او با عنوان «From Static to Dynamic: Built Environment Education in the Age of Agentic AI» در هشتمین دوره مجموعه سمینارهای رئیس CIB است؛ سخنرانی‌ای که نشان می‌دهد آموزش در بخشی که رویه‌هایش اکنون در عرض چند ماه دگرگون می‌شود، چگونه باید عمل کند.

معرفی در خبرنامه تایمز هایر اجوکیشن

خبرنامه تایمز هایر اجوکیشن این مقاله را برای بخش دیدگاه خود برگزید و آن را به‌عنوان استدلالی برای امکان به‌روزرسانی مقالات پژوهشی منتشرشده بر پایه روندهای نوظهور هر حوزه معرفی کرد. این انتخاب پیشنهاد را به خوانندگان نشریه در سراسر آموزش عالی می‌رساند.

تصاویر، فیلم‌ها و اسناد