سقف خانهها، میدان رقابت انتخاباتی
انرژی خورشیدی پشتبامی بهطور غیرمنتظره به یکی از موضوعات مناقشهبرانگیز در کارزار انتخابات سراسری ۲۰۲۶ نیوزیلند تبدیل شد. حزب ملی وامهای کمبهرهای را که از محل عوارض شهری بازپرداخت میشوند برای پنلهای خورشیدی، باتریها و دیگر ارتقاهای برقیسازی پیشنهاد کرد، و حزب کارگر نیز تسهیلات مشابهی را همراه با یارانه تا سقف ۳٬۰۰۰ دلار و حمایت از مستأجران برای نصب پنلهای خورشیدی قابل اتصال به پریز مطرح کرد. هر دو وعده پس از اقدامات دولت برای تسهیل نصب سامانههای خورشیدی خانگی و وضع مقررات تازه برق مطرح شد که به خانوارهای بیشتری امکان میدهد مازاد برق خود را به شبکههای محلی تزریق کنند. سیاستگذاریها بر یک فرض واحد همگرا شده بود: اینکه مانع اصلی گسترش این فناوری، قیمت پنلهاست و تسهیلات ارزانتر این مانع را برطرف میکند. پروفسور غفاریان حسینی در ۲۰ ژوئیه ۲۰۲۶ در یادداشتی مشترک با Dat Tien Doan، Esther Aigwi و Franklin Nkado در The Conversation، این فرض را با شواهدی که دانشکده پیشتر گردآوری کرده بود محک زد.
چالش پیش رو جلب اعتماد است، نه صرفاً کاهش هزینهها.
The Conversation، ۲۰ ژوئیه ۲۰۲۶
دیدگاهی که با افکار عمومی در میان گذاشته شد
این مقاله تصمیمگیری خانوارها را از زاویهای تازه بررسی کرد. پژوهش با تکیه بر یک پیمایش و مصاحبه با متخصصان بخشهای ساختمان و انرژی نشان داد که هزینه تنها یکی از چندین ملاحظه است. خانوارها هزینه اولیه را در برابر بازده بلندمدت مورد انتظار، صرفهجویی در هزینه برق، درآمد حاصل از فروش برق مازاد به شبکه و جهت احتمالی سیاستهای آینده میسنجند. محدودیت بودجه بزرگترین مانع شناخته شد و پس از آن، پایین بودن نرخ خرید برق مازاد و محدود بودن مشوقها قرار گرفت. متخصصان نیز گزارش کردند که هنگام کاهش بودجه ساخت، سامانه خورشیدی اغلب نخستین قلمی است که حذف میشود. طراحی بهینه سامانه خورشیدی، یکپارچهسازی باتری و مشوقهای دولتی مؤثرترین اهرمها ارزیابی شدند. نویسندگان این تحلیل را در چارچوب خانه پسیو انجام دادند؛ چارچوبی که در آن تقاضای بسیار اندک انرژی، تفکیک موانع و عوامل تسهیلگر را آسانتر میکند و خانهها بهطور فزاینده بخشی از انرژی مورد نیاز خود یا تمام آن را تولید میکنند.
مهمترین یافته به طراحی مربوط بود. جهت بام، ظرفیت سازه، زیرساخت برق و پیشبینی جای باتریهای آینده اگر پیش از ساخت در نظر گرفته شوند، هزینهای بسیار کمتر از افزودن آنها پس از ساخت دارند؛ از این رو نصب پنل خورشیدی روی بام به همان اندازه که تصمیمی در حوزه انرژی است، تصمیمی در طراحی ساختمان نیز هست. تسهیلات مالی به خانوار کمک میکند پنل بخرد، اما طراحی تعیین میکند که خانه بتواند بهخوبی از آن بهره ببرد. بنابراین مقاله نتیجه گرفت که چالش بعدی اطمینان است، نه هزینه: اطمینان از اینکه انرژی خورشیدی در بلندمدت ارزشآفرین است، اینکه برق فروختهشده به شبکه منصفانه قیمتگذاری میشود، و اینکه خانهها از ابتدا برای آن طراحی شدهاند. به باور نویسندگان، تنها هنگامی که تأمین مالی، سازوکارهای بازار، طراحی و سیاستگذاری هماهنگ با یکدیگر عمل کنند، انرژی خورشیدی احتمالاً به گزینهای بدیهی تبدیل میشود و دیگر نخستین قلمی نخواهد بود که از بودجه حذف میشود.
پشتوانه علمی
این تفسیر بر مجموعهای مستمر از پژوهشهای داوریشده استوار بود، نه بر نظر شخصی. پروفسور غفاریان حسینی از نویسندگان این آثار است: تحلیلی در سال ۲۰۲۵ درباره بهکارگیری سامانههای فتوولتائیک خورشیدی در خانههای پسیو در مجله Sustainable Energy Technologies and Assessments، پژوهشی با روش ترکیبی درباره روندهای بهکارگیری و عوامل اثرگذار در سال ۲۰۲۶ در مجله Energy and Buildings، و مقالهای مکمل درباره روابط متقابل عوامل از دیدگاه ذینفعان در مجله Sustainable Development. این آثار در مجموع، دادههای پیمایش، مصاحبهها و رتبهبندی موانع و اهرمهایی را فراهم کردند که مقاله آنها را به زبانی ساده برای عموم خوانندگان بیان کرد. در واقع، استدلال عمومی این مقاله برداشتی سیاستی از شواهدی بود که پیشتر از داوری بینالمللی گذشته بود؛ و همین امر در فضای مناظرههای انتخاباتی، که از ادعاهای اثباتنشده انباشته بود، به آن اعتبار بخشید.
این برنامه بر پیشینهای طولانیتر تکیه دارد. پروفسور غفاریان حسینی استاد راهنمای رساله دکتریای با موضوع چارچوب خانه پسیو در اقلیمهای با غلبه نیاز سرمایشی بود که در سال ۲۰۲۳ به پایان رسید؛ همچنین ۱۷٬۰۰۰ دلار نیوزیلند (NZD) از منابع AUT برای میزبانی همایش خانه پسیو اقیانوس آرام جنوبی در سال ۲۰۲۱ در AUT جذب کرد. سوابق گستردهتر او در زمینه عملکرد ساختمان سبز، از جمله مقاله مقایسه انتقادی نظامهای رتبهبندی ساختمان سبز در Building and Environment با ۹۶۶ استناد، و عضویت او بهعنوان متخصص معتبر Green Star در شورای ساختمان سبز نیوزیلند، روشن میکند که چرا این مقاله میتوانست با اعتباری یکسان هم به سیاست انرژی و هم به طراحی مسکن بپردازد.
همین تیم پژوهشی این روش را در بررسی عملکرد کلیتر خانههای نیوزیلند نیز به کار گرفته است. این گروه با همکاری Esther Aigwi، Dat Tien Doan و یک دانشجوی دکتری که پروفسور غفاریان حسینی در نقش استاد راهنمای مربی او را هدایت میکند، دیدگاه ذینفعان را درباره یکپارچهسازی بهرهوری انرژی، بهرهوری آب و کیفیت محیط داخلی در طراحی ساختمان پایدار بررسی کرد که در سال ۲۰۲۶ در Construction Innovation منتشر شد. بنابراین مقاله مربوط به انرژی خورشیدی جلوهای از یک گزاره پژوهشی گستردهتر است: اینکه عملکرد یک خانه را تصمیمهای طراحی در مراحل آغازین، اطمینان سفارشدهندگان ساخت و نشانههای سیاستی که انتظار آنان از بازگشت سرمایه را شکل میدهد تعیین میکند. مناظرههای انتخاباتی فرصتی بود تا این گزاره در برابر افکار عمومی مطرح شود.
حضور علمی رئیس دانشکده در عرصه عمومی
این مقاله ۷ ماه پس از آغاز ریاست پروفسور غفاریان حسینی بر دانشکده محیطهای آینده AUT منتشر شد و یکی از اصول مدیریتی او را نشان میدهد: ارزیابی پژوهش هم بر پایه اثر سنجشپذیر آن بر جامعه و هم بر پایه سابقه انتشار. نویسنده نخست مقاله، Dat Tien Doan، در سال ۲۰۱۹ رساله دکتری خود را با موضوع ارتقای گواهی Green Star از طریق بهکارگیری BIM و به راهنمایی اول پروفسور غفاریان حسینی به پایان رساند و Franklin Nkado نیز دانشجوی دکتری است که وی در نقش استاد مربی، راهنمایی او را بر عهده دارد. دو نویسنده ارشد پیشتر نیز برای مخاطبان ملی مطالبی مشترک نوشتهاند، از جمله یادداشت تحلیلی سال ۲۰۲۵ درباره اصلاح نظام صدور پروانه ساختمان. این الگو آگاهانه است. دانشکدهای که پژوهشگران دکتری تربیت میکند، یافتههای آنان را در سطح بینالمللی منتشر میکند و سپس همین یافتهها را به گفتوگوهای ملی میبرد، سابقه راهنمایی پایاننامهها را به اثرگذاری اجتماعی بدل میسازد.
انتخاب رسانه نیز کاملاً حسابشده بود. مقالات The Conversation را خود پژوهشگران مینویسند، برای مخاطب عام ویرایش میشوند و برای بازنشر در اختیار رسانههای دیگر قرار میگیرند. همین ویژگی باعث شد این دیدگاه در روزهایی که احزاب مواضع خود را اعلام میکردند، بسیار فراتر از جامعه دانشگاهی دیده شود. برای دانشکدهای که پژوهشهایش انرژی، مسکن، ساخت دیجیتال و تابآوری شهری را در بر میگیرد، یافتههای علمی از همین راه به دست تصمیمگیران میرسد: از طریق رسانههایی که دفاتر وزیران، روزنامهنگاران، شوراهای محلی و خانوادهها بهطور معمول دنبال میکنند، و نه فقط از طریق مجلات علمی.
گستره ملی و پیامدهای سیاستی
این مقاله در RNZ، interest.co.nz، Scoop Business و Yahoo News Australia بازنشر شد و پژوهش دانشکده را، در همان زمانی که سیاستهای انتخاباتی در حال تدوین بود، به مخاطبان رسانه عمومی، خوانندگان رسانههای مالی و اقتصادی و مخاطبان استرالیایی رساند. ارزش آن در زاویه تازهای بود که به موضوع گشود. وعدههای تسهیلات مالی به پرسشِ توان مالی خانوارها پاسخ میدهند؛ این مقاله پرسید که آیا خانههای جدید اصلاً برای بهرهگیری از انرژی خورشیدی طراحی میشوند، و آیا تعرفه خرید برق مازاد و سیاستهای این حوزه به اندازه کافی ثابت میمانند تا خانوارها به سرمایهگذاری بلندمدت اعتماد کنند.
پیامدهای این یافتهها برای سیاستگذاران روشن و عملی است. مشوقهایی که تنها خرید را هدف میگیرند، اگر همزمان به طراحی ساختمان، مقررات تزریق برق به شبکه و شیوه محاسبه برق صادرشده پرداخته نشود، ممکن است به نتیجه مطلوب نرسند. پیام این پژوهش برای طراحان و سازندگان آن است که آمادگی برای نصب سامانه خورشیدی باید در مرحله طراحی مفهومی و همپای جهتگیری و سازه ساختمان دیده شود و جای آن در ردیف هزینههای پیشبینینشده بودجه نیست. برای دانشکده نیز این مقاله بار دیگر الگویی از تعامل با جامعه را تأیید کرد که پروفسور غفاریان حسینی در سراسر دوران کاری خود دنبال کرده است: تولید شواهد علمی دقیق با همراهی دانشجویان دکتری و پژوهشگران جوان و عرضه آن به بحثهای ملی در زمانی که هنوز تصمیم نهایی گرفته نشده است. مطالب مرتبط درباره گذار انرژی و نیز انرژی، آب و کیفیت محیط داخلی بهمثابه یک سامانه واحد همین استدلال را پی میگیرند.