زمینه و مناسبت
انجمن علوم معماری همهساله همایش بینالمللی علوم معماری استرالیا و نیوزیلند را برگزار میکند که مهمترین گردهمایی جامعه پژوهشی منطقه در حوزه علوم ساختمان، طراحی محیطی و فناوری معماری است. پنجاهوچهارمین دوره این همایش، ANZAScA 2020، به میزبانی AUT و با محور «آیندههای تصورپذیر: تفکر طراحی و روش علمی» برگزار شد و AUT برای میزبانی آن ۲۵٬۰۰۰ دلار نیوزیلند (NZD) اعتبار اختصاص داد. موضوع همایش ساختمانها و محیطهای زندگی آینده و نیز تفکر انتقادی و پیشرفتهای کاربردی در علوم معماری بود که میتواند شهرهای آینده را هوشمندتر، پایدارتر و زیستپذیرتر کند. این همایش بهطور کامل به صورت برخط و رایگان برگزار شد و تا شب پیش از افتتاحیه بیش از ۳۰۰ نفر در آن ثبتنام کرده بودند؛ رقمی بسیار فراتر از استقبال معمول از همایشهای یک انجمن منطقهای (گزارش رویداد در AUT).
افتتاحیه، اداره رسمی همایش و اختتامیه
پروفسور غفاریان حسینی در مقام رئیس همایش، سخنرانی کلیدی آیین افتتاحیه را که همایش با آن رسماً گشایش یافت و نیز سخنرانی اختتامیه را ایراد کرد. این دو سخنرانی مسئولیتهای متفاوتی دارند. سخنرانی افتتاحیه هم از سوی دانشگاه میزبان و هم از سوی انجمن ایراد میشود: به نشست رسمیت میبخشد، موضوعاتی را که جامعه علمی برای بررسی آنها گرد آمده است مشخص میکند و معیارهایی را بنا مینهد که روزهای بعدی همایش با آنها سنجیده میشود. سخنرانی اختتامیه جمعبندی همایش است؛ رشتههای گوناگون برنامه را به هم پیوند میدهد و نگاه جامعه علمی را به گامهای بعدی معطوف میکند.
در نوامبر ۲۰۲۰، هر دو سخنرانی اهمیتی دوچندان داشتند. شرکتکنندگان از خانهها و محل کار خود در سراسر استرالیا، نیوزیلند و دیگر کشورها به همایش پیوسته بودند و از فضای مشترکی که معمولاً به همایش حالوهوای یک رویداد خاص میبخشد، خبری نبود. سخنرانی افتتاحیه ناچار بود این حالوهوا را تنها با قوت استدلال پدید آورد. موضوع همایش دستمایه این کار را فراهم کرد: پیوند تفکر طراحی با روش علمی همان پیوندی است که پژوهشهای پروفسور غفاریان حسینی بر آن بنا شده است؛ پژوهشهایی که معماری و مهندسی را کاوشی یگانه میدانند، از مطالعات او درباره حیاط و آسایش حرارتی فضای باز گرفته تا مقالات مروریاش درباره ساختمانهای هوشمند و عملکرد ساختمانهای سبز. افتتاح ANZAScA 2020 با این موضوع، بیان موضعی علمی بود که او بیش از یک دهه بر آن پای فشرده بود، و اختتام آن فرصتی برای سنجش آنچه مقالات این جامعه علمی بر آن موضع افزوده بودند.
جایگاه در جامعه علمی علوم معماری
دعوت از او برای ریاست ANZAScA 2020 حاصل پیوندی دیرینه با این انجمن و فضای علمی مجله آن بود. مقالهای از پروفسور غفاریان حسینی، پروفسور امیرحسین غفاریان حسینی و همکارانشان درباره پیامدهای سندرم ساختمان بیمار در پنجاهویکمین همایش این انجمن، ANZAScA 2017 در ولینگتون، ارائه شد؛ پژوهشی که سال بعد با عنوان Sick building syndrome: are we doing enough? در Architectural Science Review منتشر شد و تاکنون ۳۷۳ بار به آن استناد شده است. در سال ۲۰۱۷ نیز آثار او در ویژهنامه شصتمین سالگرد Architectural Science Review و در خبرنامههای ANZAScA و این مجله معرفی شد.
پرخوانندهترین مقاله او نیز در مجله Architectural Science Review منتشر شده است؛ مقالهای تحلیلی درباره اینکه چه ویژگیهایی ساختمان را هوشمند میکند و اکنون پرخوانندهترین مقاله تاریخ این مجله است. پروفسور غفاریان حسینی از ۲۰۲۱ تا ۲۰۲۳ دبیر وابسته این مجله (از انتشارات Taylor & Francis) بود. بنابراین رئیس ANZAScA 2020 میزبانی بیرونی نبود، بلکه خود از اعضای جامعهای به شمار میرفت که همایش پاسدار معیارهای آن است؛ همین امر به سخنرانیهای افتتاحیه و اختتامیه او اعتباری داد که از میزبانی صرفاً سازمانی برنمیآمد.
ریاست همایش در شرایط بحران
این همایش در زمانی برگزار شد که بسیاری از نشستهای علمی بهکلی لغو میشدند. پروفسور غفاریان حسینی در سالهای ۲۰۱۹ تا ۲۰۲۰، یعنی در دوران آمادهسازی همایش، عضو هیئت اجرایی انجمن بود؛ از این رو تصمیم به برگزاری همایش را کسی گرفت که هم تعهدات انجمن را میشناخت و هم توان میزبان را. برگزاری برخط و رایگان همایش، نشست سالانه انجمن را زنده نگه داشت و آن را به روی دانشجویان، متخصصان و پژوهشگرانی گشود که در شرایط عادی امکان سفر به اوکلند را نداشتند.
این تصمیم بیخطر نبود. نشست برخط ممکن است کمرمق به نظر برسد و تبادل علمی بدون گفتوگوهای غیررسمی حضوری آسیب ببیند. شمار ثبتنامکنندگان نشان داد که این تصمیم درست بوده است: همایش بیآنکه از معیارهای داوری یک مجموعهمقالات داوریشده بکاهد، به مخاطبانی گستردهتر از یک همایش متعارف دست یافت. پروفسور غفاریان حسینی در آن زمان مدیر گروه مهندسی محیط ساختهشده در AUT بود و از این رو، این همایش در نخستین ماههای این مسئولیت، توانایی او را در تلفیق داوری علمی، هماهنگی سازمانی و مدیریت مالی، که لازمه ریاست یک همایش است، نیز محک زد.
میراثی ماندگار در آثار منتشرشده
ماندگارترین یادگار ANZAScA 2020، مجموعهمقالات آن با عنوان Imaginable Futures: Design Thinking, and the Scientific Method (ISBN 978-0-9923835-7-2) است که پروفسور غفاریان حسینی آن را همراه با پروفسور امیرحسین غفاریان حسینی و دانشیار Nicola Naismith ویرایش کرد و پیشگفتار آن را نیز این سه ویراستار نوشتند. این مجلد در مخزن دانشگاه ملبورن نیز فهرست شده و بدین ترتیب در زمره آثار علمی ثبتشده این انجمن قرار گرفته است.
این مجموعهمقالات نشان میدهد که همایش بستری برای نسل آینده پژوهشگران نیوزیلند بوده است. پژوهشهای دکتری به راهنمایی پروفسور غفاریان حسینی در این مجلد منتشر شد: پژوهش Megan Burfoot درباره محیطهای کلاس درس مجازی برای شبیهسازی هوشمند آکوستیک، که بخشی از رساله دکتری او بود و بعدها به فهرست نهایی جایزه Future Thinker از سوی NZGBC راه یافت؛ دو مقاله Kamal Dhawan درباره تجمیع بارهای حمل مصالح ساختمانی و بهینهسازی مراکز تجمیع ساختوساز در نیوزیلند؛ و دو مقاله Jas Qadir درباره تصمیمگیری راهبردی برای سرمایهگذاری عمومی در پروژههای بازآفرین. همه این دانشجویان بعدها دوره دکتری خود را به پایان رساندند و همین امر به این مجموعهمقالات ماندگاریای فراتر از خود همایش میبخشد.
از ANZAScA تا مجموعهای از همایشها
ANZAScA 2020 نقطهای است که نقش پروفسور غفاریان حسینی در همایشهای علمی از مشارکت به هدایت و مدیریت ارتقا یافت. او از سال ۲۰۰۶ عضو کمیته علمی بیش از ۱۰۰ همایش بینالمللی، از جمله همایشهای انجمن علوم معماری، بوده است؛ ریاست همایش سالانه این انجمن او را در جایگاه هدایت یک جامعه علمی منطقهای قرار داد و نه صرفاً عضویت در آن.
این تجربه بر رویدادهای بعدی اثر گذاشت. در سال ۲۰۲۴ پروفسور غفاریان حسینی ریاست مشترک SASBE 2024 را همراه با CIB W116 بر عهده داشت؛ همایشی که ۱۶۵ مقاله داوریشده را در مجموعه Lecture Notes in Civil Engineering انتشارات Springer Nature منتشر کرد. در همان سال، گروه آموزشی تحت مدیریت او میزبان IGLC32 بود؛ نخستین همایش گروه بینالمللی ساخت ناب که در نیوزیلند برگزار شد. در سال ۲۰۲۵ پروفسور غفاریان حسینی همراه با پروفسور امیرحسین غفاریان حسینی مجموعه همایشهای GDI را بنیان نهاد که نخستین دوره آن بیش از ۲۰۰ مقاله کامل دریافت کرد. دوره ۲۰۲۶ که بخش صنعتی حضوری را با همایشی علمی و برخط با دسترسی جهانی همراه میکند، بر گسترهای استوار است که نخستین بار در سال ۲۰۲۰ آشکار شد: درس ANZAScA این بود که نشست برخطی که بهخوبی اداره شود، جامعه علمی را گستردهتر میکند و از آن نمیکاهد.

